10 พิธีกรรม ความเชื่อในประเทศไทย

พิธีกรรม

ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีวัฒนธรรมและประเพณีที่หลากหลาย พิธีกรรม ความเชื่อก็เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญของวัฒนธรรมไทย สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิต ความเชื่อ และภูมิปัญญาของคนไทย

ต่อไปนี้เป็น 10 พิธีกรรมความเชื่อในประเทศไทยที่มีชื่อเสียงและเป็นที่รู้จักกันดี

  1. พิธีตั้งชื่อ
  2. พิธีกรรมสู่ขวัญ
  3. พิธีกรรมบายศรีสู่ขวัญ
  4. พิธีแต่งงาน
  5. พิธีศพ
  6. พิธีสงกรานต์
  7. พิธีบั้งไฟ
  8. พิธีกรรมบุญข้าวใหม่ปลาใหม่
  9. พิธีลอยกระทง
  10. พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์

พิธีกรรมความเชื่อเหล่านี้เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละพื้นที่ พิธีกรรมความเชื่อเหล่านี้ควรได้รับการสืบทอดและอนุรักษ์ไว้ เพื่อให้ลูกหลานได้เรียนรู้และสืบสานต่อไป

1 พิธีกรรม ตั้งชื่อ

พิธีตั้งชื่อ เป็นพิธีกรรมที่แสดงความยินดีต่อการกำเนิดทารก พ่อแม่จะตั้งชื่อให้ลูกด้วยความปรารถนาดี เชื่อว่าชื่อที่ดีจะช่วยส่งเสริมให้ลูกมีอนาคตที่ดี

พิธีตั้งชื่อมีขั้นตอนคร่าวๆ ดังนี้

  • การเลือกชื่อ พ่อแม่จะเลือกชื่อให้ลูกตามความชอบ ความเหมาะสม หรือตามความเชื่อต่างๆ เช่น การตั้งชื่อตามวันเกิด การตั้งชื่อตามธรรมเนียมประเพณี การตั้งชื่อตามหลักสิริมงคล เป็นต้น
  • การบอกบุญ พ่อแม่จะบอกบุญญาติพี่น้องให้มาร่วมงานตั้งชื่อลูก
  • การเตรียมงาน พ่อแม่จะเตรียมอาหารและเครื่องดื่มสำหรับเลี้ยงแขกที่มาร่วมงาน
  • พิธีตั้งชื่อ พิธีตั้งชื่อจะจัดขึ้นที่บ้านหรือที่วัด โดยจะมีขันน้ำมนต์ ดอกไม้ ธูปเทียน ผ้าขาว ผ้าแดง และของมงคลต่างๆ พ่อแม่จะนำลูกมานั่งบนผ้าขาว แล้วให้ผู้ใหญ่ที่เคารพนับถือตั้งชื่อให้ลูก โดยกล่าวคำอวยพรให้ลูกมีสุขภาพแข็งแรง เติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ที่ดี
  • เลี้ยงแขก พ่อแม่จะเลี้ยงอาหารและเครื่องดื่มแขกที่มาร่วมงาน

ในพิธีตั้งชื่อของชาวไทยนิยมตั้งชื่อลูกเป็นภาษาไทย มักตั้งชื่อตามวันเกิด การตั้งชื่อตามธรรมเนียมประเพณี เช่น การตั้งชื่อตามชื่อบรรพบุรุษ การตั้งชื่อตามชื่อสัตว์มงคล หรือการตั้งชื่อตามชื่อสิ่งของมงคล เป็นต้น นอกจากนี้ พ่อแม่บางครอบครัวอาจตั้งชื่อลูกตามภาษาต่างประเทศ เช่น ภาษาอังกฤษ จีน หรือญี่ปุ่น เป็นต้น

2 พิธีกรรม สู่ขวัญ

พิธีสู่ขวัญมีความเชื่อกันว่า ทุกคนเกิดมาพร้อมกับขวัญหรือวิญญาณที่คอยคุ้มครองรักษา ขวัญอาจหลุดออกจากร่างได้หากประสบกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ เช่น เจ็บป่วย ประสบอุบัติเหตุ หรือประสบความทุกข์โศก พิธีสู่ขวัญจึงเป็นการเรียกขวัญให้มาอยู่กับตัวอีกครั้ง เพื่อให้ผู้รับขวัญมีสุขภาพแข็งแรง มีความสุข และประสบความสำเร็จในชีวิต

พิธีสู่ขวัญมีขั้นตอนคร่าวๆ ดังนี้

  • การบอกบุญ ญาติพี่น้องจะบอกบุญญาติพี่น้องให้มาร่วมงานสู่ขวัญ
  • การเตรียมงาน ญาติพี่น้องจะเตรียมอาหารและเครื่องดื่มสำหรับเลี้ยงแขกที่มาร่วมงาน
  • การเชิญขวัญ หมอขวัญหรือผู้ทำพิธีจะเชิญขวัญของผู้รับขวัญให้มาอยู่กับตัวอีกครั้ง โดยจะใช้บทสวดหรือคำอวยพร
  • การผูกข้อมือ หมอขวัญจะผูกข้อมือผู้รับขวัญด้วยสายสิญจน์ เพื่อเป็นสัญลักษณ์ของการปกป้องคุ้มครอง
  • เลี้ยงแขก ญาติพี่น้องจะเลี้ยงอาหารและเครื่องดื่มแขกที่มาร่วมงาน

ในพิธีสู่ขวัญ มักมีการใช้อุปกรณ์ต่างๆ เช่น บายศรี ดอกไม้ ธูปเทียน ขันน้ำมนต์ ผ้าขาว ผ้าแดง และของมงคลต่างๆ โดยทั่วไปแล้ว พิธีสู่ขวัญมักจัดขึ้นที่บ้านของผู้รับขวัญ แต่หากผู้รับขวัญเป็นบุคคลสำคัญ เช่น ข้าราชการ ทหาร หรือนักการเมือง พิธีสู่ขวัญอาจจัดขึ้นที่สถานที่ราชการหรือสถานที่สาธารณะ

3 พิธีบายศรีสู่ขวัญ

พิธีบายศรีสู่ขวัญ เป็นพิธีกรรมที่แสดงความยินดีและปรารถนาดีต่อบุคคลสำคัญ มักจัดขึ้นในงานมงคลต่างๆ เช่น งานแต่งงาน งานขึ้นบ้านใหม่

พานบายศรีเป็นพานดอกไม้ที่ประกอบด้วยชั้นต่างๆ เรียงซ้อนกันสูง แต่ละชั้นจะมีความหมายแตกต่างกันไป บายศรีมักทำจากใบตอง หรือใบลาน ตกแต่งด้วยดอกไม้ ผลไม้ และเครื่องสังเวยต่างๆ

การตั้งบายศรี บายศรีจะถูกตั้งขึ้นตรงหน้าผู้รับขวัญ ในพิธีบายศรีสู่ขวัญ มักมีการใช้อุปกรณ์ต่างๆ เช่น บายศรี ดอกไม้ ธูปเทียน ขันน้ำมนต์ ผ้าขาว ผ้าแดง และของมงคลต่างๆ โดยทั่วไปแล้ว พิธีบายศรีสู่ขวัญมักจัดขึ้นที่บ้านของผู้รับขวัญ แต่หากผู้รับขวัญเป็นบุคคลสำคัญ เช่น ข้าราชการ ทหาร หรือนักการเมือง พิธีบายศรีสู่ขวัญอาจจัดขึ้นที่สถานที่ราชการหรือสถานที่สาธารณะ

พิธีบายศรีสู่ขวัญเป็นพิธีกรรมที่มีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับคนไทย สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของขวัญหรือวิญญาณในความเชื่อของคนไทย

นอกจากนี้ พิธีบายศรีสู่ขวัญยังมีความหมายอื่นๆ อีกมากมาย เช่น เป็นการแสดงความยินดี เป็นการแสดงความขอบคุณ เป็นการขอขมา หรือเป็นการแสดงความอาลัย เป็นต้น

4 พิธีแต่งงาน

พิธีแต่งงานเป็นพิธีกรรมที่มีความสำคัญมากที่สุดในชีวิตคู่ เป็นการผูกพันกันระหว่างชายและหญิงให้เป็นสามีภรรยา

พิธีแต่งงานของไทยมีขั้นตอนคร่าวๆ ดังนี้

  • พิธีสู่ขอ ฝ่ายชายจะส่งผู้ใหญ่ไปสู่ขอฝ่ายหญิง มีการเจรจาเรื่องสินสอดทองหมั้น และกำหนดวันแต่งงาน
  • พิธีหมั้น ฝ่ายชายจะนำสินสอดทองหมั้นไปมอบให้ฝ่ายหญิง มีการสวมแหวนหมั้นให้กันและกัน
  • พิธียกขันหมาก ฝ่ายชายจะจัดขันหมากไปที่บ้านฝ่ายหญิง มีการสู่ขออย่างเป็นทางการจากผู้ใหญ่ฝ่ายหญิง
  • พิธีรดน้ำสังข์ เป็นสิริมงคลแก่คู่บ่าวสาว เชื่อว่าจะทำให้คู่บ่าวสาวมีความสุขในชีวิตคู่
  • พิธีส่งตัวเข้าหอ คู่บ่าวสาวจะใช้ชีวิตร่วมกันอย่างเป็นทางการ

ในพิธีแต่งงานของไทย มักมีการใช้อุปกรณ์ต่างๆ เช่น บายศรี ดอกไม้ ธูปเทียน ขันน้ำมนต์ ผ้าขาว ผ้าแดง และของมงคลต่างๆ โดยทั่วไปแล้ว พิธีแต่งงานมักจัดขึ้นที่บ้านของเจ้าสาว แต่หากคู่บ่าวสาวมีฐานะดี พิธีแต่งงานอาจจัดขึ้นที่โรงแรมหรือสถานที่จัดงานแต่งงาน

5 พิธีศพ

พิธีศพเป็นพิธีกรรมที่แสดงความเคารพและระลึกถึงผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว เป็นการแสดงความอาลัยและส่งผู้ตายไปสู่ภพภูมิที่ดี

ในพิธีศพของไทย มักมีการใช้อุปกรณ์ต่างๆ เช่น เชิงเทียน ธูปเทียน ดอกไม้ ผ้าขาว ผ้าแดง และเครื่องสังเวยต่างๆ โดยทั่วไปแล้ว พิธีศพมักจัดขึ้นที่บ้านของผู้ตาย แต่หากผู้ตายเป็นบุคคลสำคัญ เช่น ข้าราชการ ทหาร หรือนักการเมือง พิธีศพอาจจัดขึ้นที่สถานที่ราชการหรือสถานที่สาธารณะ

ตัวอย่างพิธีศพของไทยในปัจจุบัน มีดังนี้

  • พิธีศพแบบไทย เป็นพิธีศพที่ยึดตามขนบธรรมเนียมประเพณีไทย มักมีการสวดพระอภิธรรม พิธีสวดพระไตรปิฎก พิธีสวดบังสุกุล และพิธีฌาปนกิจ
  • พิธีศพแบบคริสต์ เป็นพิธีศพที่ยึดตามความเชื่อของศาสนาคริสต์ มักมีการสวดมนต์ พิธีฌาปนกิจ และพิธีฝังศพ
  • พิธีศพแบบอิสลาม เป็นพิธีศพที่ยึดตามความเชื่อของศาสนาอิสลาม มักมีการอาบน้ำศพ พิธีละหมาดศพ และพิธีฝังศพ

ญาติสามารถเลือกรูปแบบของพิธีศพได้ตามความต้องการและความเชื่อ

6 พิธีสงกรานต์

พิธีสงกรานต์เป็นประเพณีเก่าแก่ของไทย สืบทอดกันมาช้านาน เป็นวันปีใหม่ของไทย จัดขึ้นในช่วงวันที่ 13-15 เมษายน ของทุกปี มีความเชื่อกันว่า เป็นวันเริ่มต้นปีใหม่ของไทย เป็นวันแห่งการเฉลิมฉลอง การรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ สรงน้ำพระ และเล่นน้ำกันอย่างสนุกสนาน

ตัวอย่างพิธีสงกรานต์ของไทยในปัจจุบัน มีดังนี้

  • พิธีรดน้ำดำหัว เป็นพิธีที่แสดงความเคารพและขอพรจากผู้ใหญ่ มักรดน้ำด้วยน้ำอบไทย หรือน้ำหอม ผู้ใหญ่จะให้พรแก่ผู้รดน้ำ
  • สรงน้ำพระ เป็นพิธีที่แสดงความเคารพและขอพรจากพระพุทธเจ้า มักนำน้ำสะอาดมาสรงน้ำพระ เพื่อความเป็นสิริมงคล
  • การเล่นน้ำ เป็นกิจกรรมที่แสดงความสนุกสนาน มักเล่นน้ำกันทั้งเด็กและผู้ใหญ่ เพื่อความสดชื่นและผ่อนคลาย

พิธีสงกรานต์เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านาน ยังคงเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของประเพณีไทย

7 พิธีบั้งไฟ

พิธีบั้งไฟ เป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวอีสาน สืบทอดกันมาช้านาน จัดขึ้นในช่วงเดือน 6 หรือเดือน 7 ของทุกปี เพื่อบูชาเทพยดาแห่งฟ้าดิน โดยเฉพาะพระยาแถน เทพเจ้าแห่งฟ้าฝน เชื่อว่าการจุดบั้งไฟจะช่วยให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์

ตัวอย่างพิธีบั้งไฟของไทยในปัจจุบัน มีดังนี้

  • การประกวดบั้งไฟ เป็นกิจกรรมที่แข่งขันกันจุดบั้งไฟให้สูงที่สุดและสวยงามที่สุด
  • การเซิ้งบั้งไฟ เป็นกิจกรรมที่แสดงถึงความสนุกสนานและความสามัคคีของชาวอีสาน

พิธีบั้งไฟเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านาน ยังคงเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของประเพณีไทย

8 พิธีกรรมบุญข้าวใหม่ปลาใหม่

พิธีกรรมบุญข้าวใหม่ปลาใหม่ เป็นประเพณีเก่าแก่ของชาวไทย สืบทอดกันมาช้านาน จัดขึ้นในช่วงฤดูเก็บเกี่ยว เพื่อเป็นการขอบคุณพระแม่โพสพ เทพีแห่งข้าว และเทพยดาแห่งน้ำ เชื่อว่าการจัดงานบุญข้าวใหม่ปลาใหม่จะช่วยให้พืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ ผลผลิตทางการเกษตรมีมากเพียงพอต่อการดำรงชีพ

ตัวอย่างพิธีกรรมบุญข้าวใหม่ปลาใหม่ของไทยในปัจจุบัน มีดังนี้

  • การประกวดนางแมว เป็นกิจกรรมที่แข่งขันกันแต่งกายเป็นนางแมวให้สวยงามที่สุด
  • การเต้นรำ เป็นกิจกรรมที่แสดงถึงความสนุกสนานและความสามัคคีของชาวไทย

พิธีกรรมบุญข้าวใหม่ปลาใหม่เป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านาน ยังคงเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของประเพณีไทย

9 พิธีลอยกระทง

พิธีลอยกระทง เป็นประเพณีเก่าแก่ของไทย สืบทอดกันมาช้านาน ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ตามปฏิทินจันทรคติ ตรงกับวันเพ็ญเดือน 12 ของไทย เป็นเทศกาลที่คนไทยจะลอยกระทงลงแม่น้ำ เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อพระแม่คงคา เทพเจ้าแห่งสายน้ำ เชื่อกันว่า เป็นการขอขมาต่อพระแม่คงคา เทพเจ้าแห่งสายน้ำ ที่ได้ล่วงเกินน้ำมาตลอดทั้งปี เป็นการสะเดาะเคราะห์และขอพรให้ชีวิตมีแต่ความสุข ความเจริญ เป็นการขอขมาต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย เป็นการขอพรให้ชีวิตมีแต่ความสุข ความเจริญ และเป็นการขอขมาต่อผีสางเทวดาทั้งหลาย

ตัวอย่างพิธีลอยกระทงของไทยในปัจจุบัน มีดังนี้

  • การประกวดกระทง เป็นกิจกรรมที่แข่งขันกันทำกระทงให้สวยงามที่สุด
  • การจุดพลุดอกไม้ไฟ เป็นกิจกรรมที่แสดงถึงความสนุกสนานและความยิ่งใหญ่ของประเพณีลอยกระทง

พิธีลอยกระทงเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาช้านาน ยังคงเป็นประเพณีที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของประเพณีไทย

10 พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์

พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์เป็นพิธีกรรมที่คนไทยเชื่อว่าจะช่วยปัดเป่าสิ่งไม่ดีออกไปจากตัวและครอบครัว เป็นการเริ่มต้นปีใหม่ด้วยความสุขและโชคดี

พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์มีขั้นตอนคร่าวๆ ดังนี้

  • การเตรียมตัว ผู้ที่ต้องการสะเดาะเคราะห์จะต้องชำระร่างกายให้สะอาด แต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีขาว ถือศีล 8 งดเว้นการดื่มสุราและเนื้อสัตว์
  • การทำพิธีสะเดาะเคราะห์ พิธีสะเดาะเคราะห์มักทำกันในช่วงปีใหม่หรือวันสงกรานต์ โดยจะมีการทำพิธีกรรมต่างๆ เช่น การทำบุญ การสวดมนต์ การทำพิธีลอยกระทง หรือการไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์
  • การลอยกระทง การลอยกระทงเป็นพิธีกรรมสำคัญอย่างหนึ่งของพิธีสะเดาะเคราะห์ โดยผู้ที่ต้องการสะเดาะเคราะห์จะเขียนชื่อ-นามสกุล วันเดือนปีเกิด และสิ่งที่ไม่ดีออกไปจากตัวลงในกระดาษแล้วลอยไปกับกระทง
  • การสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ การสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์เป็นอีกวิธีหนึ่งที่เชื่อว่าจะช่วยสะเดาะเคราะห์ได้ โดยผู้ที่ต้องการสะเดาะเคราะห์จะไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เช่น หลวงพ่อโสธร วัดโสธรวรารามวรวิหาร จังหวัดฉะเชิงเทรา หรือหลวงพ่อวัดบ้านแหลม จังหวัดสมุทรสงคราม

ในพิธีกรรมสะเดาะเคราะห์ มักมีการใช้อุปกรณ์ต่างๆ เช่น กระทง ดอกไม้ ธูปเทียน ขันน้ำมนต์ ผ้าขาว ผ้าแดง และของมงคลต่างๆ โดยทั่วไปแล้ว พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์มักจัดขึ้นที่บ้านหรือที่วัด

พิธีกรรมสะเดาะเคราะห์เป็นความเชื่อส่วนบุคคล ไม่จำเป็นต้องทำตามความเชื่อนี้ก็ได้ แต่หากใครต้องการลองทำดู ก็สามารถทำได้เพื่อเป็นความเชื่อส่วนบุคคล

อ่านเรื่องเพิ่มเติมได้ที่ : godrites.com